Aynı termosa bir gün sıcak çay, ertesi gün buzlu su koyabilirsin. İkisini de başlangıçtaki sıcaklığına yakın tutmaya çalışır. İçeride ne olduğunu algılamasına gerek yoktur. Çünkü termosun görevi ısıtmak veya soğutmak değil, içecekle dış ortam arasındaki ısı alışverişini yavaşlatmaktır.
Isının kullanabileceği üç yol var
Sıcak çay soğuk odada bekledikçe çevresine enerji verir. Bu aktarım üç yolla gerçekleşir. İletimde enerji kabın malzemesi boyunca geçer. Taşınımda hareket eden hava veya sıvı ısıyı beraberinde taşır. Işınımda ise enerji elektromanyetik dalgalarla aktarılır; arada hava bulunması gerekmez. Etkili bir termosun yalnızca kalın bir duvar yapması yetmez. Bu üç yolun her birini azaltması gerekir.
İki duvar arasındaki boşluk ne işe yarar?
Vakumlu termosun iç ve dış duvarları arasındaki hava büyük ölçüde alınır. Ortada hareket edebilecek çok az gaz kaldığı için bu aralıktaki gaz taşınımı ve iletimi belirgin biçimde azalır. Ancak vakum ışınımı durdurmaz. Bu yüzden iç yüzeylerde ışınımla enerji geçişini azaltan yansıtıcı kaplamalar veya uygun parlak yüzeyler kullanılır. Boşluk ve yüzey birlikte çalışır; biri diğerinin yerini tutmaz.
Kapak da sistemin bir parçası
İç kabın dış gövdeye bağlandığı yerler ve kapak, tamamen ortadan kaldırılamayan ısı geçiş yollarıdır. Kapağın yalıtımı bu nedenle önemlidir. Açtığında sıcak içecekten buhar çıkabilir, hava alışverişi artar ve daha fazla enerji kaybedilir. Soğuk içecekte ise sıcak çevreden içeri enerji gelir. Sonuçta her termos zamanla oda sıcaklığına yaklaşır. Ne kadar süreceği tasarıma, içeceğin başlangıç sıcaklığına ve kullanım koşullarına bağlıdır.
Termos sıcaklık üretmez. İletim, taşınım ve ışınımla gerçekleşen ısı alışverişini azaltır.
MERAKIN BİR DAYANAĞI OLSUN.
Kaynağına git.
Bu anlatıyı hazırlarken başvurduğumuz kaynaklar.
University of Queensland Physics Museum — Vakumlu şişe University of Colorado Boulder — Vakum ve yansıtıcı yüzey deneyi Thermos — Vakum yalıtımı ve kapağın etkisi
